10 Vragen aan ZKN-voorzitter Hanneke Klopper over het coalitieakkoord

Er is een coalitieakkoord van CDA, D66 en VVD. Wat staat hierin over de medisch-specialistische zorg (msz)? Heeft dit impact op klinieken? En hoe kijkt ZKN hier tegenaan? We gingen in gesprek met ZKN-voorzitter Hanneke Klopper.

1. Er is een coalitieakkoord van de minderheidscoalitie met CDA, D66 en VVD. Wat is uw eerste reactie?

"Goed dat deze coalitie zo snel tot een akkoord is gekomen en zoveel positiviteit uitstraalt. Als ondernemer waardeer ik de voortvarendheid en het optimisme. Al zal het een uitdaging worden om steeds weer een meerderheid te gaan vinden op onderwerpen."

2. De inhoud: wat vindt u positief aan het akkoord op het gebied van zorg?

"Ik vind het goed dat de coalitie inzet op preventie: dat is belangrijk om de zorgvraag te beteugelen. Ook vind ik het goed dat de coalitie toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg benoemt en zich laat adviseren door een staatscommissie die aanbevelingen gaat doen om te hervormen. Ik ben ervan overtuigd dat hervormen ook echt nodig is, gezien de toekomstige vergrijzing en personeelskrapte. Sterker nog: als klinieken denken wij hier graag over mee; ik ben ervan overtuigd dat wij een rol spelen bij deze hervorming. Ten slotte ben ik positief over het feit dat deze coalitie nog sterker inzet op passende zorg; dit hebben wij ook gedaan [ZKN heeft passende zorg geïntegreerd in het ZKN-keurmerk, red.]. ZKN volgt dit nauwgezet om ook goed aangesloten te blijven bij het Zorginstituut dat hierbij een stevigere rol krijgt."

3. waar bent u minder positief over?

De coalitie geeft aan te willen stoppen met ongecontracteerde zorg. Gezien de aandacht die er is voor dit thema hadden wij deze wel verwacht. Wat hierbij ontzettend belangrijk is, is dat we ervoor zorgen dat het zorgsysteem wel blijft werken. We moeten oplossingen bedenken voor de ongewenste effecten: zoals de countervailing power van zorgaanbieders richting zorgverzekeraars en de ruimte die er moet zijn op de markt voor nieuwe toetreders."

"Tweede punt zijn de bezuinigingen en het eigen risico dat omhoog gaat. Hierbij is het belangrijk oog te hebben voor een gelijkwaardige toegang tot zorg, zoals we dat ook met elkaar hebben afgesproken in het AZWA [het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord, red.]."

4. In het akkoord wordt ongecontracteerde zorg in een adem genoemd met passende zorg. Wat vindt u daarvan?

"Dat vind ik zeer kwalijk. Er wordt inderdaad in de tekst gesuggereerd dat ongecontracteerde zorg niet-passend zou zijn. Dat is een onjuiste voorstelling van zaken. Als ik kijk naar onze achterban dan wordt ook daar deels ongecontracteerd gewerkt, en dat is in de meeste gevallen geen bewuste keuze. Deze klinieken wíllen wel, maar krijgen geen contract of ze krijgen een contract onder slechte voorwaarden aangeboden. En dit terwijl er lange wachttijden zijn. Nogmaals: we moeten het systeem werkend krijgen: de zorgplicht moet worden aangescherpt en zorgverzekeraars moeten voldoende zorg inkopen. Transparantie is daarbij ook belangrijk."

5. U zei het net zelf al: er is veel aandacht voor ongecontracteerde zorg. Waarom is dat zo?

"Zorgverzekeraars vinden dat zij geen controle hebben op het ongecontracteerde deel van de markt, terwijl ze dit wel grotendeels moeten vergoeden. Ook bestaat het idee dat ongecontracteerde zorgaanbieders willen groeien en misschien onnodige behandelingen doen. Hier is overigens geen bewijs voor."

"Het onderwerp wordt groot gemáákt: als je naar de omvang van ongecontracteerde zorg kijkt dan wordt de wereld niet gewonnen met ongecontracteerde zorg: van de msz-omzet is 0,5 procent ongecontracteerd. Het probleem is in de ggz en de thuiszorg veel groter. Dat zie je ook financieel: met deze maatregel wordt maar 150 miljoen euro opgehaald."

6. Het coalitieakkoord noemt ook een gelijk speelveld tussen ziekenhuizen en klinieken. Wat wordt hier precies bedoeld?

"Dit onderwerp was ook onderwerp van gesprek tijdens de AZWA-onderhandelingen. Het gaat hierbij over de vraag of klinieken voldoende maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen om de zorg toegankelijk te houden. Denk aan onderwerp als opleiden, het draaien van avond- nacht- en weekenddiensten voor de acute zorg en het leveren van ongecontracteerde zorg. Ook leeft het idee dat er een uitstroom zou zijn van medewerkers uit ziekenhuizen naar klinieken omdat daar de arbeidsvoorwaarden beter zouden zijn. Dit klopt overigens niet: wij weten uit cijfers van PFZW (Pensioenfonds Zorg en Welzijn) dat die in- en uitstroom niet zo groot is en ongeveer gelijk is aan de uitstroom van klinieken naar ziekenhuizen. Bij de AZWA-onderhandelingen hebben wij gezegd: eerst de feiten op tafel en dan met elkaar in gesprek hoe we dit met elkaar kunnen organiseren. Op dit moment doet de NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) ook onderzoek naar deze onderwerpen. Belangrijk om te weten is dat ZKN als branchepartij heeft aangegeven verantwoordelijkheid te willen dragen voor een goede toegankelijkheid van de Nederlandse gezondheidszorg. ZKN heeft de NVZ (de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen) ook een handreiking gedaan om hierover in gesprek te gaan. Wat ons betreft moeten we de goede dingen van ziekenhuizen en de goede dingen van klinieken zo goed mogelijk benutten met als ultieme doel: een optimale toegankelijkheid voor patiënten."

7. Begrijpt u het sentiment hierover?

"Ik begrijp het sentiment ten dele. Maar ik ben er ook van overtuigd dat er een beeld wordt geschetst van klinieken dat niet klopt. Verschillende klinieken draaien mee in de anw-diensten van ziekenhuizen of draaien deze zelf. Er wordt ook volop opgeleid – alleen niet in de breedte, omdat we niet alle specialismen in huis hebben. En onze cao’s (de Cao Ziekenhuizen en de Cao Klinieken) ontlopen elkaar niet veel. Wij zijn bereid onze verantwoordelijkheid te nemen: noblesse oblige. En ik denk dat veel klinieken dit ook al doen, maar dat hier niet altijd ruimte voor is. Er ligt een aanbod van ZKN om hierover in gesprek te gaan bij de NVZ, maar daar hebben zij nog niet op gereageerd."

8. Moeten we ons zorgen maken over de inhoud van het coalitieakkoord?

"Nee, maar we blijven wel waakzaam. Ik ben ervan overtuigd dat er altijd een plek zal zijn voor mooie, passende kliniekzorg. Ik denk dat de zorg niet meer zonder kan."

9. Er ligt nu een akkoord. Wat betekent dit voor ZKN?

"Als vertegenwoordiger van kliniekzorg in Nederland hebben we veel te doen. Er komt een nieuwe minister, er komen debatten aan, er zullen op onderwerpen meerderheden moeten worden gezocht. We praten mee over landelijke invulling. Spitsuur voor ons de komende maanden."

10. Waar liggen, als u kijkt naar het akkoord, voor ZKN de grootste prioriteiten?

"Bij passende zorg, ongecontracteerde zorg en gelijk speelveld. We zijn en blijven op deze drie onderwerpen goed aangesloten en ondernemen, waar nodig, de juiste actie."