Dossier uitkomstgerichte zorg: Hoe ViaSana uitkomsten ook écht gebruikt
Tijdens de conferentie Uitkomstgericht Zorg verzorgde Kliniek ViaSana een deelsessie. We spraken met Yvette Pronk, wetenschapscoördinator orthopedie. Zij neemt ons in 'tien vragen' mee in hoe Kliniek ViaSana uitkomstgerichte zorg invult, waarom het zo goed werkt en hoe zij zorgen voor een hoge responsrate.
1. Kliniek ViaSana verzorgde een van de deelsessies tijdens de conferentie Uitkomstgerichte Zorg. Wat heb je deelnemers laten zien?
“In mijn sessie lag de focus op de vragen: hoe verzamel je nu uitkomsten – en dan bedoel ik patiënt gerapporteerde uitkomsten (PROs) - zodat je waardevolle data krijgt, en hoe kun je deze uitkomsten dan gebruiken om ook echt de zorg die je levert te verbeteren.”
2. Jullie zetten als kliniek heel sterk hierop in. Wat zijn hiervoor de belangrijkste redenen?
“Voor velen een herkenbaar gesprek is ‘hoe gaat het met onze patiënten? Ja, goed’. Maar hoe weet je dat dan? Dit was voor ons de aanleiding om uitkomsten van patiënten te gaan verzamelen. Hoe gaat het nu écht met de doelgroep waar we het met zijn allen voor doen? We hebben hierbij drie doelen geformuleerd: belangrijkste doel was de kwaliteit van zorg en patiëntenvoorlichting te verbeteren, ten tweede leren van andere zorginstellingen door onze uitkomsten met hun uitkomsten te vergelijken, en ten derde transparantie over de kwaliteit van onze zorg. PRO(M)s worden vaak gezien als iets extra’s wat je moet doen naast al het andere wat je al moet doen. Maar het is eigenlijk niet iets extra’s: het is onderdeel van je zorg en onderdeel van het behandeltraject van een patiënt. Net als het maken van een röntgenfoto of het afnemen van bloed.”
3. Jullie score (70% van de patiënten vult ook daadwerkelijk in) is ontzettend hoog. Wat is volgens jou de belangrijkste succesfactor hiervoor?
“Belangrijkste succesfactor is dat we de uitkomsten die we verzamelen ook daadwerkelijk gebruiken. Als patiënten, zorgverleners en ook het bestuur of het managementteam niet iets terug krijgen voor de inspanning die zij leveren, kom je in een negatieve spiraal. Dan steken ze de volgende keer minder moeite in het invullen van de vragenlijst. Maar als ze weten en zien dat er iets met de uitkomsten wordt gedaan, dan zijn ze de volgende keer ook meer geneigd de vragenlijst in te vullen. Het is daarbij belangrijk dat je communiceert over de redenen waarom je uitkomsten verzamelt, wat je ermee doet en ook zeker wat je er niet mee doet.”
4. Jullie gebruiken de PROMs op verschillende manieren; bijvoorbeeld om de zorg continu te verbeteren. Kun je hier een voorbeeld van geven?
“Een voorbeeld is dat onze orthopedisch chirurgen twee verschillende implantanten gebruikten bij het plaatsen van een halve kunstknie. Welk implantaat is nu het beste en gaan we in het vervolg allemaal gebruiken? Medisch gezien kwamen ze er niet uit. Beide opties hadden voor- en nadelen. Qua kosten was één implantaat duidelijk duurder. We hebben toen gekeken wat de uitkomsten van patiënten waren bij de verschillende implantaten. Wat bleek: beide implantaten scoorden goed en hetzelfde. Dit was waardevolle informatie die we hebben meegenomen in het besluit welk implantaat te kiezen.”
Referentie:
5. Jullie gebruiken PROMs ook voor wetenschappelijk onderzoek. Hoe dan?
“Wij gebruiken PROs gemeten met PROMs in wetenschappelijk onderzoek als een belangrijke uitkomstmaat. Én we doen ook veel wetenschappelijk onderzoek naar PRO(M)s zelf. Welke vragenlijsten zijn nu het beste om te gebruiken? Hoeveel kost het om deze uitkomsten te verzamelen? Welke stap in het verzamelproces levert welk responspercentage op? En welk responspercentage is nu voldoende om een goed beeld te krijgen van hoe het met de patiënt gaat? Zo gebruiken we de uitkomsten om onze zorg te verbeteren, maar zorgen we ook voor een efficiënte en waardevolle uitvraag.”
Referenties:
- Mijn ViaSana resultaat (PROMs en PREMs) | ViaSana
- What is the minimum response rate on patient-reported outcome measures needed to adequately evaluate total hip arthroplasties? - PMC
6. Jullie gebruiken de PROMs ook om inzichten te delen met collega’s in ziekenhuizen en klinieken. Best spannend. Wat heeft dit jullie opgeleverd?
“De eerste keer dat ik intern onze uitkomsten ging delen (vergelijking tussen zorgverleners, onze kliniek ten opzichte van andere zorginstellingen en afgelopen jaar ten opzichte van voorgaande jaren), deed ik dit netjes anoniem. Wat gebeurde er? Binnen een week had ik alle zorgverleners één voor één aan mijn bureau staan: wie ben ik en wie zijn mijn collega’s? Sindsdien presenteer ik de uitkomsten ‘open en bloot’ en ik merk dat dat juist wordt gewaardeerd. Zorgverleners weten vaak heel goed waarom er een bepaalde stijging of daling in een uitkomst is, specifiek bij hen of bij het hele team. Een verdiepende analyse kan volgen. Soms leidt het tot een bevestiging, soms tot kennis en soms tot een verbetertraject.”
“Extern delen wij wat we kunnen delen. Wij vinden dat patiënten het recht hebben om te weten welke zorg ze mogen verwachten. En dit kunnen we ook doen, onder andere met het delen van uitkomsten van patiënten die eerder bij ons behandeld zijn. Daarbij komt ook dat uit literatuur blijkt dat het niet voldoen aan de verwachtingen leidt tot een 11x grotere kans op het worden van een ontevreden patiënt. Oftewel, patiënten hebben er ook daadwerkelijk baat bij als ze weten wat ze mogen verwachten.”
7. Jullie koppelen de uitkomsten open en transparant terug aan patiënten en deze resultaten zijn openbaar (op de website). Wat vinden patiënten hiervan?
“Wij koppelen uitkomsten onder andere terug met onze Persoonlijke prognose check. Een openbare tool op onze website waarin (nieuwe) patiënten kunnen zien wat ze van een behandeling mogen verwachten gebaseerd op uitkomsten van soortgelijke patiënten (patients-like-me). Dit kunnen ze voor een behandeling bekijken, maar ze kunnen ook tijdens hun behandeling zichzelf spiegelen om te zien waar ze staan. Uit ons onderzoek blijkt dat 90% van de patiënten de tool van toegevoegde waarde vindt.”
Referentie:
8. Merken jullie dat transparantie het gesprek tussen patiënt en zorgverlener verandert?
"We weten uit de literatuur dat transparantie over uitkomsten zorgt voor meer kennis bij patiënten. Ze weten beter wat ze mogen verwachten en wat ze niet hoeven te verwachten. Dat heeft een positief effect op samen beslissen en vergroot de kans op tevredenheid over het behandelresultaat. Wij hebben nu een onderzoek lopen waarin we patiënten middels een persoonlijk rapport hun eigen uitkomsten ten opzichte van uitkomsten van eerder geopereerde patiënten terugkoppelen. Daarin meten we wat dit doet met hun verwachtingen en hun tevredenheid. We zijn benieuwd wat deze vorm van transparantie brengt."
9. Wat vraagt jullie focus op PROMs van de zorgprofessionals die bij jullie werken?
“Het klinkt als een open deur, maar het belangrijkste is draagvlak: zorgverleners, managers, bestuur en ook ik moeten de waarde van PRO(M)s zien en erkennen, zodat wij het samen ook kunnen uitdragen en toepassen. Wat daar heel erg bij helpt – en dan kom ik weer terug op de belangrijkste succesfactor - is dat je je uitkomsten ook echt gebruikt. Dan ziet iedereen ook beter wat de meerwaarde kan zijn."
"En als je puur kijkt naar de kosten van het verzamelen van uitkomsten dan zien we het volgende:
- Gebruik je alleen een digitaal uitvraagsysteem, dan resulteert dit in een responspercentage van 44% op 3 tijdsmomenten
- Voeg je hier ook extra acties aan toe, zoals een derde uitnodiging per post, dan stijgt dit responspercentage naar 76% op 3 tijdsmomenten.
Hier zit een verschil in van 6 euro per patiënt. Dit hebben we wetenschappelijk onderzocht voor alle patiënten die wij in ViaSana opereren, én voor een aantal specifieke patiëntgroepen."
Referentie:
10. Heb je een tip voor collega-klinieken die hierin stappen willen zetten?
"Jazeker!:
- Mijn belangrijkste tip: gebruik de uitkomsten ook daadwerkelijk! Dat kan al simpel door een gemiddelde score van een uitkomst onderling te bespreken. Wat vinden we hiervan? Hoe kunnen we dit eventueel verbeteren?
- Mijn tweede tip is: communiceer waarom je de uitkomsten/PROs verzamelt en ook wat je er niet mee doet. Kijk ter inspiratie ook zeker op onze website wat wij er mee doen.
- En nog een paar praktische tips voor de vragenlijsten:
- Investeer in het invullen van de eerste vragenlijst. Dit levert een 5-10% extra responspercentage op de vervolg vragenlijsten op, zonder dat je er dan nog moeite voor hoeft te doen.
- Stuur na twee digitale uitnodigingen zonder een reactie een derde uitnodiging, maar dan per post met een papieren vragenlijst. Dit zorgt voor 10-15% extra responspercentage.
- Denk na over de titel van je uitnodiging. Woorden als ‘enquête’ en ‘vragenlijst’ werken niet."
Referentie:
ZKN dankt Yvette Pronk voor dit waardevolle interview.
Vragen over dit artikel?
Stel uw vraag of opmerking in de reacties hieronder. Of neem contact op met de auteur, Wouter Harmsen.
