ZKN vraagt bij Zelfstandigenwet om ruimte voor zelfstandige zorgprofessionals

ZKN heeft gereageerd op de internetconsultatie over de Zelfstandigenwet. ZKN onderschrijft het doel van de wet om zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf meer duidelijkheid te geven over de voorwaarden waaronder buiten dienstbetrekking kan worden gewerkt. Tegelijkertijd vragen we het kabinet om bij de verdere uitwerking nadrukkelijk rekening te houden met de specifieke kenmerken van de zorg.

Voor klinieken is het belangrijk dat het mogelijk blijft om zelfstandige zorgprofessionals in te zetten. Bijvoorbeeld voor tijdelijke vervanging bij ziekte of vakantie, bij vacatures en voor schaarse of hooggespecialiseerde functies. Verdere beperkingen kunnen volgens ZKN leiden tot minder flexibiliteit, capaciteitsproblemen en uiteindelijk risico’s voor de continuïteit van zorg.

Zorgspecifieke werkomstandigheden niet hetzelfde als werkgeversgezag

Een belangrijk aandachtspunt in de reactie van ZKN is de voorgestelde werkrelatietoets. Zorgprofessionals werken vanwege kwaliteit en patiëntveiligheid vaak volgens vaste protocollen en veiligheidsvoorschriften. Ook zijn zij veelal gebonden aan de locatie waar de patiënt wordt behandeld, de beschikbare medische apparatuur en de planning van behandel- en operatiekamers. Bovendien werken zij nauw samen met andere zorgprofessionals.

Volgens ZKN mogen dergelijke kenmerken niet automatisch worden gezien als aanwijzingen voor werkgeversgezag. Deze organisatorische inbedding vloeit immers voor een belangrijk deel voort uit de aard van goede en veilige zorg. Bepalend moet zijn of de opdrachtgever, buiten deze noodzakelijke kaders, daadwerkelijk zeggenschap heeft over de professionele uitvoering van het werk.

Geen rigide eis van drie opdrachtgevers

Ook bij de zelfstandigentoets vraagt ZKN om aanpassingen. De voorgestelde vereiste van drie opdrachtgevers kan bijvoorbeeld onredelijk uitpakken voor hooggespecialiseerde professionals die bewust voor één of twee zorgaanbieders werken, maar wel degelijk zelfstandig ondernemen. Hetzelfde geldt voor starters en buitenlandse zelfstandigen.

ZKN pleit daarom voor een meer inhoudelijke beoordeling van economische zelfstandigheid. Daarbij kan onder meer worden gekeken naar omzetspreiding, exclusiviteit, marktprofilering, onderhandelingsruimte en de mogelijkheid om andere opdrachten aan te nemen. Ook vragen we om passende uitzonderingen voor onder anderen starters, buitenlandse zelfstandigen en professionals die via een BV, maatschap of coöperatie werken.

Rechtszekerheid én een werkbare praktijk

In haar reactie vraagt ZKN daarnaast aandacht voor een praktische en proportionele uitvoering van de wet. Zo moet vooraf duidelijk zijn op welk moment wordt getoetst, welke informatie een opdrachtgever moet controleren en wat er gebeurt wanneer later niet meer aan een criterium wordt voldaan. Ook pleit ZKN ervoor onderscheid te maken tussen essentiële voorwaarden en administratieve tekortkomingen die kunnen worden hersteld.

Kortom: professionele autonomie en ondernemerschap kunnen in de zorg prima samengaan met protocollen, kwaliteitseisen, locatie gebonden werk en multidisciplinaire samenwerking. De nieuwe wet moet daarvoor voldoende ruimte bieden en tegelijkertijd zelfstandigen en opdrachtgevers de rechtszekerheid geven die met het wetsvoorstel wordt beoogd.

Lees de volledige inbreng van ZKN op de internetconsultatie Zelfstandigenwet.